Limite d'une suite numérique

#2bacsef

I. Rappels

1) Suite arithmétique

Définition
Soit pp un entier naturel et (un)np(u_n)_{n \ge p} une suite numérique.
On dit que (un)np(u_n)_{n \ge p} est une suite arithmétique s’il existe un réel rr tel que :

np,un+1un=r\forall n \ge p, \quad u_{n+1} - u_n = r

rr est appelé la raison de la suite.

Propriété
Soit (un)np(u_n)_{n \ge p} une suite arithmétique de raison rr, alors :

un=up+r(np)Sn=up+up+1+up+2++un            =(np+1)(up+un)2\begin{align*} &\bullet\quad u_n = u_p + r(n - p)\\ &\bullet\quad S_n = u_p + u_{p+1} + u_{p+2} + \dots + u_n \\&~~~~~~~~~~~~= \dfrac{(n - p + 1)(u_p + u_n)}{2} \end{align*}

2) Suite géométrique

Définition
Soit pp un entier naturel et (vn)np(v_n)_{n \ge p} une suite numérique.
On dit que (vn)np(v_n)_{n \ge p} est géométrique s’il existe un réel qq tel que :

np,vn+1=qvn\forall n \ge p, \quad v_{n+1} = qv_n

qq est appelé la raison de la suite (vn)n(v_n)_n.

Propriété
Soit (un)np(u_n)_{n \ge p} une suite géométrique de raison qq avec q1q \ne 1, alors :

un=up×qnpSn=up+up+1+up+2++un            =up1qnp+11q\begin{align*} &\bullet\quad u_n = u_p \times q^{n - p}\\ &\bullet\quad S_n = u_p + u_{p+1} + u_{p+2} + \dots + u_n \\&~~~~~~~~~~~~= u_p \dfrac{1 - q^{n - p + 1}}{1 - q} \end{align*}

II. Limite d’une suite

1) Limites de suites de référence

Soit la suite (un)(u_n) définie par : (nN) ; un=n2(\forall n\in\N) ~ ;~ u_n=n^2

La suite (un)(u_n) est la fonction numérique définie sur N\N par : f(n)=n2f(n)=n^2

on a limx+f(x)=+\lim\limits_{x \to +\infty} f(x)=+\infty alors on admis que : limn+n2=+\lim\limits_{n \to +\infty} n^2=+\infty

De la me^\hat{e}me manière déduire les limites suivantes :

Propriété

Soit pNp\in\N^* , on a :

1) limn+np=+\lim\limits_{n \to +\infty} n^p=+\infty et limn+n=+\lim\limits_{n \to +\infty} \sqrt{n}=+\infty

2) limn+1np=0\lim\limits_{n \to +\infty} \frac{1}{n^p}=0 et limn+1n=0\lim\limits_{n \to +\infty} \frac{1}{\sqrt{n}}=0

2) Convergence d’une suite

Activité
Soit la suite (un)(u_n) définie par : un=2n2+1n2u_n = \dfrac{2n^2 + 1}{n^2} avec nNn \in \mathbb{N}^*

  1. Vérifier que : limn+(un2)=0\displaystyle \lim\limits_{n \to +\infty} (u_n - 2) = 0
    On dit que (un)(u_n) est une suite convergente et sa limite est 22 :
    limn+un=2\displaystyle \lim\limits_{n \to +\infty} u_n = 2
  2. Posons un=f(n)u_n = f(n) avec f(x)=2x2+1x2f(x) = \dfrac{2x^2 + 1}{x^2}
    Calculer limx+f(x)\displaystyle \lim\limits_{x \to +\infty} f(x) puis comparer le résultat avec limn+un\displaystyle \lim\limits_{n \to +\infty} u_n.

Correction
1.

limn+(un2)=limn+(2n2+1n22)=limn+2n2+12n2n2=limn+1n2=0\begin{align*} \lim\limits_{n \to +\infty} (u_n - 2) &= \lim\limits_{n \to +\infty} \left( \frac{2n^2 + 1}{n^2} - 2 \right)\\ &= \lim\limits_{n \to +\infty} \frac{2n^2 + 1 - 2n^2}{n^2}\\ &= \lim\limits_{n \to +\infty} \frac{1}{n^2} \\&= 0 \end{align*}
limx+f(x)=limx+2x2+1x2=limx+(2+1x2)=2\begin{align*} \lim\limits_{x \to +\infty} f(x) &= \lim\limits_{x \to +\infty} \frac{2x^2 + 1}{x^2}\\ &= \lim\limits_{x \to +\infty} \left( 2 + \frac{1}{x^2} \right) \\&= 2 \end{align*}

On a donc :

limx+f(x)=2etlimn+un=2\begin{align*} \lim\limits_{x \to +\infty} f(x) = 2 \quad \text{et} \quad \lim\limits_{n \to +\infty} u_n = 2 \end{align*}

Définition

Soit (un)n(u_n)_n une suite numérique :

i) On dit que (un)(u_n) est une suite convergente si :
limn+un=L\displaystyle \lim\limits_{n \to +\infty} u_n = L avec LRL \in \mathbb{R}.

ii) On dit que (un)(u_n) est divergente si :
limn+un=±\displaystyle \lim\limits_{n \to +\infty} u_n = \pm\infty ou bien si (un)(u_n) n’admet pas de limite.


Exercice
Calculer la limite des suites (un)(u_n), (vn)(v_n) et (wn)(w_n) au voisinage de ++\infty :

un=3n+1n32,vn=5n2+1n+1,wn=(1)nu_n = \frac{3n + 1}{n^3 - 2}, \quad v_n = \frac{5n^2 + 1}{n + 1}, \quad w_n = (-1)^n

Les suites (un)(u_n), (vn)(v_n) et (wn)(w_n) sont-elles convergentes ?

Correction

  • Pour la suite (un)(u_n) :
limn+un=limn+3n+1n32=limn+n3(3n2+1n3)n3(12n3)=01=0\begin{align*} \lim\limits_{n \to +\infty} u_n &= \lim\limits_{n \to +\infty} \frac{3n + 1}{n^3 - 2}\\ \\&= \lim\limits_{n \to +\infty} \frac{n^3 \left( \frac{3}{n^2} + \frac{1}{n^3} \right)}{n^3 \left( 1 - \frac{2}{n^3} \right)} \\&= \frac{0}{1}\\& = 0 \end{align*}

Donc, la suite (un)(u_n) est convergente.

  • Pour la suite (vn)(v_n) :
limn+vn=limn+5n2+1n+1=limn+5n2n=limn+5n=+\begin{align*} \lim\limits_{n \to +\infty} v_n &= \lim\limits_{n \to +\infty} \frac{5n^2 + 1}{n + 1} \\&= \lim\limits_{n \to +\infty} \frac{5n^2}{n} \\&= \lim\limits_{n \to +\infty} 5n \\&= +\infty \end{align*}

Donc, la suite (vn)(v_n) est divergente.

  • Pour la suite (wn)(w_n) :

    La suite (wn)(w_n) alterne entre 11 et 1-1 selon la parité de nn.

    Cette suite ne tend pas vers une limite unique lorsque n+n\to+\infty

    Donc, lim+wn\lim\limits_{+\infty}w_n n’existe pas.

    et donc, la suite (wn)(w_n) est divergente car elle n’a pas de limite finie.


3) Critères de convergence

Théorème des suites monotones

  • Si (un)(u_n) est une suite croissante et majorée, alors elle est convergente.
  • Si (un)(u_n) est une suite décroissante et minorée, alors elle est convergente.

Propriété

Soit ff une fonction continue sur un intervalle II de R\R, tel que f(I)If(I)\subset I,

et soit une suite (un)n(u_n)_n définie par u0I  et un+1=f(un)u_0\in I ~\text{ et }u_{n+1}=f(u_n).

Si (un)n(u_n)_n est convergente, alors sa limite LL est la solution de l’équation f(x)=xf(x)=x

Remarque

La limite d’une suite définie par récurrence peut parfois être difficile à déterminer directement.
Dans ce cas, cette propriété permet d’identifier la limite comme une solution de l’équation f(x)=xf(x) = x.

Conditions d’application de la propriété :

  • La fonction ff est continue sur un intervalle II ;
  • f(I)If(I) \subset I ;
  • un+1=f(un)u_{n+1} = f(u_n) et u0Iu_0 \in I
  • La suite (un)(u_n) est convergente.

Application

Soit (un)(u_n) définie par u0=2u_0 = 2 et un+1=un+6u_{n+1} = \sqrt{u_n + 6}

  1. Montrer que 0<un<30 < u_n < 3
  2. Montrer que (un)(u_n) est croissante
  3. La suite est-elle convergente ?
  4. Calculer limn+un\displaystyle \lim\limits_{n \to +\infty} u_n
  1. par récurrence.

Initialisation : u0=2u_0 = 2, donc 0<u0<30 < u_0 < 3 est vérifié.

Hérédité : Soit nNn\in\N Supposons que, 0un30 \le u_n \le 3.

Alors,

0un+63+6=9=30 \le \sqrt{u_n + 6} \le \sqrt{3 + 6} = \sqrt{9} = 3

Donc, 0un+1=un+6<30 \le u_{n+1} = \sqrt{u_n + 6} < 3.

Conclusion : par récurrence,

(nN)  0<un3(\forall n \in \mathbb{N}) \; 0 < u_n \le 3
un+1un=un+6un=un+6un2=1un+6un2       car un>0\begin{align*} \dfrac{u_{n+1}}{u_n}&=\dfrac{\sqrt{u_n+6}}{u_n}\\ &=\sqrt{\dfrac{u_n+6}{u_n^2}}\\ &=\sqrt{\frac1{u_n}+\frac{6}{u_n^2}}~~~~~~\text{ car } u_n>0 \end{align*}

or 0<un<30 < u_n < 3 donc 1un>13\frac{1}{u_n} >\frac13 et donc 1un2>19\frac{1}{u_n^2} >\frac1{9}

1un+6un2>13+69=1\frac1{u_n}+\frac{6}{u_n^2}>\frac13+\frac69=1

et donc :

un+1un>1       et un>0\dfrac{u_{n+1}}{u_n}>1~~~~~~~\text{et } u_n>0

Alors : la suite (un)(u_n) est croissnate

  1. Comme la suite (un)n(u_n)_n est croissante et minorée, donc elle est convergente

  2. Soit ff la fonction définie sur I=[0,3]I=[0,3] par : f(x)=x+3f(x)=\sqrt{x+3}

on a :

  • ff est continue sur II
  • un+1=f(un)u_{n+1}=f(u_n) et u0Iu_0\in I
  • La suite (un)(u_n) est convergente
  • ff est strictement croissante sur II donc f(I)=[f(0);f(1)]=[1;3]f(I)=[f(0);f(1)]=[1;3] et donc f(I)If(I)\subset I

Donc la limite de la suite (un)(u_n) est la solution de l’équation f(x)=xf(x)=x

Soit xIx\in I

f(x)=x    x+6=3    x+6=9    x=3\begin{align*} f(x)=x &\iff \sqrt{x+6}=3 \\ &\iff x+6=9 \\ &\iff x=3 \end{align*}

Conclusion :

limn+un=3\lim\limits_{n\to+\infty}u_n=3

Autres critères

proposition

Soient (un)(u_n), (vn)(v_n) et (wn)(w_n) des suites numériques,

et LL, α\alpha deux réels avec α>0\alpha > 0 :

Si

  • (np)unLαvn(\forall n \ge p)\quad |u_n - L| \le \alpha v_n
  • et limn+vn=0\lim\limits_{n \to +\infty} v_n = 0

alors limn+un=L\displaystyle \lim\limits_{n \to +\infty} u_n = L.

Application

Soit (vn)(v_n) la suite définie par vn=2+(1)nn+1v_n = 2 + \dfrac{(-1)^n}{n+1}

  1. Montrer que nNvn21n\forall n \in \mathbb{N} \quad |v_n - 2| \le \dfrac{1}{n}
  2. En déduire limn+vn\displaystyle \lim\limits_{n \to +\infty} v_n

1. (nN) ; vn21n(\forall n \in \mathbb{N}) ~;~ |v_n-2|\le \frac{1}{n}

Pour tout nNn \in \mathbb{N}, on a

vn=2+(1)nn+1v_n = 2 + \frac{(-1)^n}{n+1}

Calculons vn2|v_n - 2| :

vn2=2+(1)nn+12=(1)nn+1=1n+1\begin{align*} |v_n - 2| &= \left| 2 + \frac{(-1)^n}{n+1} - 2 \right| \\&= \left| \frac{(-1)^n}{n+1} \right| \\&= \frac{1}{n+1} \end{align*}

Puisque n+1>nn+1 > n pour tout n1n \geq 1, on a

1n+11n\frac{1}{n+1} \leq \frac{1}{n}

Donc, vn21n|v_n - 2| \leq \frac{1}{n}.

2. En déduire limn+vn\lim\limits_{n\to+\infty}v_n

On sait que vn21n|v_n - 2| \leq \frac{1}{n} et lim+1n=0\lim\limits_{+\infty}\dfrac1n=0.

Donc :

limnvn=2\lim_{n \to \infty} v_n = 2

Théorème des gendarmes
Si

  • npunvnwn\forall n \ge p \quad u_n \le v_n \le w_n
  • et limn+un=limn+wn=L\lim\limits_{n \to +\infty} u_n = \lim\limits_{n \to +\infty} w_n = L

Alors limn+vn=L\lim\limits_{n \to +\infty} v_n = L

Application

Soit (un)n1(u_n)_{n \ge 1} définie par un=sin(n)n2+1u_n = \dfrac{\sin(n)}{n^2} + 1

  1. Montrer que 11n2un1+1n21 - \dfrac{1}{n^2} \le u_n \le 1 + \dfrac{1}{n^2}
  2. En déduire limn+un\displaystyle \lim\limits_{n \to +\infty} u_n

1.

Pour tout nNn \in \mathbb{N}^*,

un=sin(n)n2+1u_n = \frac{\sin(n)}{n^2} + 1

Sachant que sin(n)1|\sin(n)| \leq 1, on a

1n2sin(n)n21n2-\frac{1}{n^2} \leq \frac{\sin(n)}{n^2} \leq \frac{1}{n^2}

Donc,

11n2un1+1n21 - \frac{1}{n^2} \leq u_n \leq 1 + \frac{1}{n^2}

2.

On a

limn(11n2)=1\lim_{n \to \infty} \left( 1 - \frac{1}{n^2} \right) = 1
limn(1+1n2)=1\lim_{n \to \infty} \left( 1 + \frac{1}{n^2} \right) = 1

Donc, par le théorème des gendarmes,

limnun=1\lim_{n \to \infty} u_n = 1

Si

  • npvnun\forall n \ge p \quad v_n \le u_n
  • et limn+vn=+\lim\limits_{n \to +\infty} v_n = +\infty

Alors limn+un=+\lim\limits_{n \to +\infty} u_n = +\infty

Application

Soit (wn)(w_n) définie par : w1=1w_1 = 1 et wn+1=wn(1+wn)w_{n+1} = w_n(1 + w_n)

  1. Montrer que wnnw_n \ge n
  2. En déduire limn+wn\displaystyle \lim\limits_{n \to +\infty} w_n

1. Par récurrence

Initialisation : Pour n=1n = 1, on a w1=11w_1 = 1 \geq 1.

Hérédité : Supposons que wnnw_n \geq n. Alors,

wn+1=wn(1+wn)n(1+n)=n2+nn+1\begin{align*} w_{n+1} = w_n (1 + w_n) &\geq n (1 + n) = n^2 + n \\&\geq n + 1 \end{align*}

Donc, wn+1n+1w_{n+1} \geq n + 1.

Par induction, wnnw_n \geq n pour tout nNn \in \mathbb{N}.

2. limn+wn=?\lim\limits_{n\to+\infty}w_n=?

Puisque wnnw_n \geq n, alors quand nn \to \infty, wnw_n \to \infty.

Donc,

limnwn=\lim_{n \to \infty} w_n = \infty

Si

  • npunvn\forall n \ge p \quad u_n \le v_n
  • et limn+vn=\lim\limits_{n \to +\infty} v_n = -\infty

Alors : limn+un=\lim\limits_{n \to +\infty} u_n = -\infty


III. Suites particuliers

Propriété

Soit (un)n(u_n)_n une suite définie par : un=anu_n=a^n

  • Si 1<a<1-1<a<1, alors limn+an=0\lim\limits_{n\to +\infty} a^n=0
  • Si a>1a>1, alors limn+an=+\lim\limits_{n\to +\infty} a^n=+\infty
  • Si a1a\le -1, alors limn+\lim\limits_{n\to +\infty} alors la suite (an)n(a^n)_n n’admet pas de limite
  • si a=1a=1, alors limn+an=1\lim\limits_{n\to +\infty} a^n=1

Exemples

  • Déterminons limn+(12)n\lim\limits_{n\to +\infty} \left(-\frac{1}{2}\right)^n

On a : 1<12<1-1 <-\frac{1}{2} < 1 donc limn+(12)n=0\lim\limits_{n\to +\infty} \left(-\frac{1}{2}\right)^n=0

  • limn+13n=limn+(13)n=0\lim\limits_{n\to+\infty}-\frac{1}{3^n}=\lim\limits_{n\to+\infty}-\left(\frac{1}{3}\right)^n=0

car 1<13<1-1 <\frac{1}{3} < 1

  • limn+3(43)n=\lim\limits_{n\to+\infty}-3\left(\frac{4}{3}\right)^n=-\infty

car 43>1\frac{4}{3} > 1

limn+2n3n3n=limn+2n3n3n3n=limn+(23)n1=01=1\begin{align*} \lim\limits_{n\to+\infty}\frac{2^n-3^n}{3^n}&=\lim\limits_{n\to+\infty}\frac{2^n}{3^n}-\frac{3^n}{3^n}\\ &=\lim\limits_{n\to+\infty}\left(\frac23\right)^n-1\\ &=0-1=-1 \end{align*}

car 1<23<1-1 <\frac{2}{3} < 1

  • limn+2n3n2n+3n=limn+(23)n1(23)n+1=1\lim\limits_{n\to+\infty}\frac{2^n-3^n}{2^n+3^n}=\lim\limits_{n\to+\infty}\frac{\left(\frac23\right)^n-1}{\left(\frac23\right)^n+1}=-1

Propriété

Soit αQ\alpha \in \mathbb{Q}^*

  • Si α>0\alpha>0 alors limn+nα=+\lim\limits_{n\to+\infty} n^\alpha=+\infty
  • Si α<0\alpha<0 alors limn+nα=0\lim\limits_{n\to+\infty} n^\alpha=0

Exeples

  • limn+n23=0\lim\limits_{n\to+\infty} n^{-\frac{2}{3}}=0
limn+n23n34=limn+n23(1n34n23)=limn+n23(1n3423)=limn+n23(1n112)=\begin{align*} \lim\limits_{n\to+\infty} n^{\frac{2}{3}}-n^{\frac{3}{4}} &=\lim\limits_{n\to+\infty} n^{\frac{2}{3}}\left( 1-\dfrac{n^{\frac{3}{4}}}{n^{\frac{2}{3}}} \right)\\ &=\lim\limits_{n\to+\infty} n^{\frac{2}{3}}\left( 1-n^{\frac{3}{4}-\frac{2}{3}} \right)\\ &=\lim\limits_{n\to+\infty} n^{\frac{2}{3}}\left( 1-n^{\frac{1}{12}} \right)\\ &=-\infty \end{align*}

IV. Exercices

Exercice 1

Soit (un)nN(u_n)_{n\in\N} la suite définie par :

{u0=1un+1=3un82un5(nN)\left\{ \begin{array}{l} u_0 = 1 \\ u_{n+1} = \dfrac{3u_n - 8}{2u_n - 5} \quad (\forall n \in \N) \end{array} \right.
  1. Montrer que (nN) un<2(\forall n \in \N) ~ u_n < 2.

  2. On pose : (nN) vn=un3un2(\forall n \in \N) ~ v_n = \dfrac{u_n - 3}{u_n - 2}.

    a) Montrer que (vn)(v_n) est une suite arithmétique de raison r=2r = 2, puis calculer son premier terme.
    b) Calculer vnv_n en fonction de nn, puis en déduire : (nN) un=1+4n1+2n(\forall n \in \N) ~ u_n = \dfrac{1 + 4n}{1 + 2n}.
    c) Calculer limn+un\displaystyle\lim_{n \to +\infty} u_n.
    d) Calculer S=v0+v1+v2++v10S = v_0 + v_1 + v_2 + \dots + v_{10}.


{u0=1un+1=3un82un5\left\{ \begin{array}{l} u_0 = 1 \\ u_{n+1} = \dfrac{3u_n - 8}{2u_n - 5} \end{array} \right.
  1. Par récurrence :
  • Initialisation : u0=1<2u_0 = 1 < 2

  • Hérédité : soit nNn\in\N, supposons que un<2u_n < 2 et montrons que un+1<2u_{n+1} < 2

    On a :

    un+12=3un82un52=un+22un5\begin{align*} u_{n+1}-2&=\frac{3u_n - 8}{2u_n - 5} - 2\\& = \frac{-u_n + 2}{2u_n - 5} \end{align*}

    et on a un<2u_n < 2, alors un+2>0-u_n + 2 > 0 et 2un5<02u_n - 5 < 0

    le quotient un+22un5\frac{-u_n + 2}{2u_n - 5} est négatif

    et donc un+1<2u_{n+1} < 2

  • Conclusion :

    (nN) un<2(\forall n\in\N)~ u_n < 2

  1. vn=un3un2v_n = \dfrac{u_n - 3}{u_n - 2}

a) Montrons que (vn)(v_n) est arithmétique :

vn+1=un+13un+12=3un7un2\begin{align*} v_{n+1} &=\dfrac{u_{n+1}-3}{u_{n+1}-2}\\ &=\dfrac{3u_n-7}{u_n-2} \end{align*}
vn+1vn=2un4un2=2v_{n+1}-v_n=\dfrac{2u_n-4}{u_n-2}=2

Donc (vn)(v_n) est une suite arithmétique de raison r=2r = 2 et de prmier terme v0v_0 :

v0=u03u02=1312=2v_0 = \frac{u_0 - 3}{u_0 - 2} = \frac{1 - 3}{1 - 2} = 2

b) Exprimer vnv_n et unu_n :

Suite arithmétique :

vn=v0+nr=2+2n=2(1+n)\begin{align*} v_n &=v_0+nr\\&=2 + 2n \\&= 2(1 + n) \end{align*}

et on a :

vn=un3un2    vnun2vn=un3    un(vn1)=2vn3    un=2vn3vn1\begin{align*} v_n=\frac{u_n-3}{u_n-2}&\implies v_nu_n-2v_n=u_n-3\\ &\implies u_n(v_n-1)=2v_n-3 \\ &\implies u_n=\frac{2v_n-3}{v_n-1} \end{align*}

Alors :

un=2vn3vn1=4n+12n+1u_n = \frac{2v_n - 3}{v_n - 1} = \frac{4n + 1}{2n + 1}

c) Calcul de la limite :

limnun=limn4n+12n+1=42=2\lim_{n \to \infty} u_n = \lim_{n \to \infty} \frac{4n + 1}{2n + 1} = \frac{4}{2} = 2

d) Calcul de S=v0+v1++v10S = v_0 + v_1 + \cdots + v_{10}

v10=2(1+10)=22v_{10}=2(1+10)=22

Suite arithmétique de premier terme v0=2v_0 = 2, raison r=2r = 2, n=11n = 11 termes :

S=112(v0+v10)=112(2+22)=132S = \frac{11}{2}(v_0 + v_{10}) = \frac{11}{2}(2 + 22) = 132

Exercice 2

Soit (un)nN(u_n)_{n\in\N} la suite définie par :

{u0=32un+1=2un2un+5(nN)\left\{ \begin{array}{l} u_0 = \dfrac{3}{2} \\ u_{n+1} = \dfrac{2u_n}{2u_n + 5} \quad (\forall n \in \N) \end{array} \right.

Le but de l’exercice est de déterminer la limite de la suite (un)(u_n) par trois méthodes.

  1. Calculer u1u_1.

Méthode 1

  1. Montrer par récurrence que (nN) un>0(\forall n \in \N) ~ u_n > 0.
  2. Montrer que la suite (un)(u_n) est décroissante, puis en déduire qu’elle est convergente.
  3. Soit ff la fonction définie sur I=]0;+[I = ]0; +\infty[ par : f(x)=2x2x+5f(x) = \dfrac{2x}{2x + 5}.
    En utilisant cette fonction, déterminer limn+un\displaystyle\lim_{n \to +\infty} u_n.

Méthode 2

  1. Montrer que (nN) 0<un+1<25un(\forall n \in \N) ~ 0 < u_{n+1} < \dfrac{2}{5} u_n.
  2. En déduire que (nN) 0<un<32(25)n(\forall n \in \N) ~ 0 < u_n < \dfrac{3}{2} \left( \dfrac{2}{5} \right)^n.
  3. Calculer limn+un\displaystyle\lim_{n \to +\infty} u_n.

Méthode 3

On considère la suite (vn)nN(v_n)_{n \in \N} définie par :

vn=4un2un+3v_n = \dfrac{4u_n}{2u_n + 3}
  1. Montrer que (vn)(v_n) est une suite géométrique de raison q=25q = \dfrac{2}{5}.
  2. Déterminer vnv_n en fonction de nn, puis en déduire unu_n en fonction de nn pour tout nNn \in \N.
  3. Calculer limn+un\displaystyle\lim_{n \to +\infty} u_n.


{u0=32un+1=2un2un+5\left\{ \begin{array}{l} u_0 = \dfrac{3}{2} \\ u_{n+1} = \dfrac{2u_n}{2u_n + 5} \end{array} \right.

1. Calcul de u1u_1 :

u1=232232+5=33+5=38u_1 = \frac{2 \cdot \frac{3}{2}}{2 \cdot \frac{3}{2} + 5} = \frac{3}{3 + 5} = \frac{3}{8}

🔹 Méthode 1 : Monotonie + fonction

  1. Montrons que un>0u_n > 0 par récurrence :
  • u0=32>0u_0 = \frac{3}{2} > 0
  • Si un>0u_n > 0 alors un+1=2un2un+5>0u_{n+1} = \dfrac{2u_n}{2u_n + 5} > 0

Donc un>0u_n > 0 pour tout nn


  1. Montrons que (un)(u_n) est décroissante :
un+1un=un(22un+51)=un2un32un+5<0u_{n+1} - u_n = u_n \left( \frac{2}{2u_n + 5} - 1 \right) = u_n \cdot \frac{-2u_n - 3}{2u_n + 5} < 0

Donc (un)(u_n) est décroissante

on a (un)(u_n) est minorée et décroissante alors ells est convergente.


  1. Étude de la limite :

Soit L=limunL = \lim u_n, alors :

L=2L2L+5    L(2L+5)=2L    L(2L+3)=0    L=0 ou L=32\begin{align*} L = \frac{2L}{2L + 5} & \implies L(2L + 5) = 2L \\ &\implies L(2L + 3) = 0\\ &\implies L=0 \text{ ou }L=-\frac32 \end{align*}

Donc L=0L = 0 (car un>0u_n > 0)


🔹 Méthode 2 : Inégalité et encadrement

  1. Montrons que :
un+1=2un2un+5<25unu_{n+1} = \frac{2u_n}{2u_n + 5} < \frac{2}{5}u_n
un+125un=2un2un+525un=4un25(2un+5)<0 car un>0\begin{align*} u_{n+1} - \frac{2}{5}u_n &=\frac{2u_n}{2u_n + 5}-\frac{2}{5}u_n\\ &=\frac{-4u_n^2}{5(2u_n + 5)}<0 \text{ car } u_n>0 \end{align*}

  1. On a montré que, pour tout nNn \in \N, on a :
un+1<25unu_{n+1} < \frac{2}{5} u_n

En particulier, on obtient successivement :

  • pour n=0n = 0 : u1<25u0u_1 < \dfrac{2}{5} u_0
  • pour n=1n = 1 : u2<25u1u_2 < \dfrac{2}{5} u_1
  • pour n=2n = 2 : u3<25u2u_3 < \dfrac{2}{5} u_2
  • \vdots
  • pour nn1n \leftarrow n-1 : un<25un1u_n < \dfrac{2}{5} u_{n-1}

En multipliant ces inégalités entre elles membre à membre, on obtient :

un<(25)nu0u_n < \left(\frac{2}{5}\right)^n u_0

Or u0=32u_0 = \dfrac{3}{2}, donc :

un<32(25)nu_n < \frac{3}{2} \left(\frac{2}{5}\right)^n

on a limun(25)n=limun(25)n=0\lim u_n \left(\frac{2}{5}\right)^n = \lim u_n \left(\frac{2}{5}\right)^n=0

car : 1<25<1-1 < \frac{2}{5} <1

Donc limun=0\lim u_n = 0


🔹 Méthode 3 : Suite géométrique

vn+1=4un+12un+1+3=8un4un+6un+15=8un10un+15=254un2un+3=25vn\begin{align*} v_{n+1} &=\frac{4u_{n+1}}{2u_{n+1}+3}\\ &=\frac{8u_n}{4u_n+6u_n+15}\\ &=\dfrac{8u_n}{10u_n+15}\\ &=\dfrac25\dfrac{4u_n}{2u_n+3}\\ &=\dfrac25v_n \end{align*}

Donc (vn)(v_n) est une suite géométrique de raison q=25q=\dfrac25 et de premier terme v0=1v_0=1

vn=vp.qnp=(25)nv_n = v_p.q^{n-p}=\left(\dfrac25\right)^n
vn=4un2un+3    2unvn+3vn=4un    un(2vn4)=3vn    un=3vn2vn4    un=3(25)n2(25)n4\begin{align*} v_n=\frac{4u_n}{2u_n+3} &\iff 2u_nv_n+3v_n=4u_n \\ &\iff u_n(2v_n-4)=-3v_n \\ &\iff u_n=\frac{-3v_n}{2v_n-4}\\ &\iff u_n=\frac{-3\left(\dfrac25\right)^n}{2\left(\dfrac25\right)^n-4} \end{align*}

or lim(25)n=0\lim \left(\dfrac25\right)^n=0 car 1<25<1-1<\dfrac25<1

Donc :

limun=0\lim u_n = 0